اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان

سال"رونق توليد"

کانال رسمی اداره کل
نقشه سايت English الکسا
دولت و ملت، همدلی و همزبانی
۹۰ درصد "گاوخوني" همچنان خشك است

برموداي خفته ايران بر مدار فراموشي؛

۹۰ درصد "گاوخوني" همچنان خشك است

احياي تالاب گاوخوني

در حالي كه به گفته رضا اردكانيان،وزير نيرو در پي سيلاب‌هاي اخير ۴۰ تالاب بزرگ كشور پس از سال‌ها خشكي، احيا شده‌، تالاب بين‌المللي گاوخوني همچنان در شرايط بحراني به سر مي‌برد، اين تالاب نه تنها از حقابه زيست محيطي در ايام نوروز سهمي نداشت، بلكه سيلاب‌ها نيز در مسير رسيدن به گاوخوني به بيراهه رفتند.

به گزارش خبرنگار ايمنا، روزهاي پاياني سال گذشته دستور بازگشايي زاينده‌رود در ايام نوروز با تاكيد بر تامين حقابه تالاب بين‌المللي گاوخوني و محيط زيست صادر شد. اين دستور در حالي بود كه در اين ايام، حدود ۹۷ درصد از تالاب گاوخوني خشك و بحراني گزارش شد حتي سهم گاوخوني از بازگشايي ۲۰ روزه زاينده‌رود در بهمن ماه سال ۹۷ نيز ته مانده آب همراه با پساب بود و بر اساس آمارها تا پايان اسفند ماه سال گذشته حجم ورودي پساب  ۵۲۰ ليتر بر ثانيه بوده است. 

پس از بازگشايي دوباره زاينده‌رود در ايام نوروز و با وجود تاكيد مسئولان كشوري و استاني مبني بر تامين بخشي از حقابه تالاب گاوخوني در پي رهاسازي زاينده‌رود، هفت روز نخست ايام نوروز هيچ آبي از زاينده‌رود به اين تالاب نرسيد. 

در همين ايام و به دنبال بارش‌هاي سيل آسا در كشور، مناطقي از استان اصفهان نيز درگير سيلاب شد كه به گفته مديركل ستاد مديريت بحران استان اصفهان "سرريز رودخانه شور دهاقان براي جلوگيري از طغيان اين رودخانه به زاينده‌رود هدايت شد و سطح آب رودخانه زاينده‌رود  افزايش يافت." حجم سيلاب در رودخانه زاينده‌رود ۵۵ مترمكعب بر ثانيه برآورد شده بود

دو روز پس از آن مديركل ستاد مديريت بحران استان اصفهان اعلام كرد كه سيلاب با حركت در مسير رودخانه و گذر از روستاهاي شرق اصفهان پس از 15 سال به تالاب بين‌المللي گاوخوني خواهد رسيد.

انتشار اين خبر در ميان اخبارغم انگيز سيل ويرانگر در ايران، كورسوي اميدي بود كه آب سيلاب پس از سال‌ها بي مهري و تخصيص ندادن حقابه زيست محيطي از سوي وزارت نيرو، براي مدتي محدود مرهمي بر تن خشكيده گاوخوني خواهد شد. دوستداران محيط زيست و مردم ورزنه چشم به راه زاينده‌رود و به شوق جان گرفتن دوباره گاوخوني در "شاخ كنار" به استقبال آب آمدند و جشن گرفتند

قدرت ‌لله نوروزي، شهردار اصفهان نيز به دنبال اين خبر در توييتر خود با تاكيد بر اهميت حقابه تالاب بين‌اللملي گاوخوني نوشت: " بارندگي‌هاي اخير و رسيدن آب زاينده رود به تالاب گاوخوني اگر چه باعث خوشحالي است اما فراموش نكنيم كه اين اتفاق پس از سال‌ها رخ داد، حقابه محيط زيستي ۱۷۶ ميليون متر مكعبي گاوخوني سال‌هاست داده نشده و بدهي عظيم آبي به سفره‌هاي زيرزميني وجود دارد. مديريت آب همچنان دغدغه اصلي اصفهان است."

در همين ارتباط حسن ساساني، معاون حفاظت و بهره‌برداري شركت آب منطقه‌اي استان اصفهان نيز با اشاره به اينكه سيلاب‌ها جزء آوردهاي طبيعي رودخانه زاينده‌رود محسوب مي‌شود، به خبرنگار ايمنا گفت: "سيلاب‌ها مي‌تواند بخشي از حقابه زيست محيطي را تامين كند، اين سيلاب هدايت و كنترل مي‌شود تا در مسير از آن برداشت نشود و اميدواريم كه به طور كامل به تالاب گاوخوني برسد

حقابه زيست محيطي از سد زاينده‌رود آغاز مي‌شود و در انتهاي مسير به "تالاب گاوخوني" مي‌رسد، آب در رودخانه رهاسازي شده كه تامين كننده جريان آب در رودخانه به عنوان حقابه زيست محيطي باشد.

وي همچنين افزود: با وجود حجم ۵۵ مترمكعبي سيلاب در رودخانه زاينده‌رود، ميزان آبي كه از ايستگاه "شاخ كنار" ورودي تالاب گاوخوني عبور مي كند، تعيين كننده حجم آب رسيده به تالاب است. اگر حجم اين آب كمتر مي شود به مفهوم اين نيست كه برداشت شده است زيرا بخشي از اين سيلاب نيز در مسير رودخانه زاينده‌رود به سفره‌هاي آب زيرزميني نفوذ مي كند." 

روز نهم فروردين ماه آب سيلاب با حجمي حدود ۵۰ مترمكعب بر ثانيه به بند "شاخ كنار" ورودي تالاب گاوخوني رسيد و اين در حالي بود كه فرداي آن روز"دهم فروردين" با كاهش ۴۰ مترمكعبي حجم آب به ورودي تالاب از حجم سيلاب كاسته شد به طوري كه جريان آب در قسمتهاي ورودي تالاب بين المللي گاوخوني متوقف شد و حتي به كوه سياه نيز نرسيد. 

قانون شكني مانع رسيدن آب به تالاب گاوخوني 

به گواه دوستداران محيط زيست و مردمي كه پا به پاي آب، زاينده رود را تا رسيدن به تالاب گاوخوني همراهي كردند، قانون شكنان و متجاوزان به حقوق مردم و محيط زيست، با دست اندازي و برداشت از آب سيلاب نيز مانع رسيدن آب به تالاب بين المللي گاوخوني شدند.

در همين ارتباط رضا خليلي، دبير انجمن دوستداران ميراث فرهنگي و طبيعي ورزنه به خبرنگار ايمنا گفت: "علت اصلي نرسيدن آب به تالاب، قانون شكني در محل آب بند "جنديج" واقع در روستاهاي شريف آباد و فيض آباد بود كه دهانه ورودي مادي اژيه و مادي سيان را باز كردند و پس از پيگيري دوستداران محيط زيست و انتقال كفي حامل لودر شركت آب منطقه اي متاسفانه تعدادي متجاوز به حقوق مردم و محيط زيست با تجمع از رسيدن حقابه زيست محيطي به تالاب جلوگيري مي كنند كه متاسفانه موجب قطع و كاهش جريان ورودي آب به تالاب شد

وزارت نيرو مدعي تخصيص حقابه تالاب بين الملي گاوخوني نباشد

وي افزود: متاسفانه بر سيلاب رودخانه كه به عنوان حقابه تالاب ياد مي كنند، هيچ نظارتي ندارند، سازمانهاي متولي، مسئوليت مديريت اين سيلاب براي رسيدن به تالاب گاوخوني را بر گردن يكديگر مي اندازند. حاكميت قدرت اجرايي ندارد كه با متجاوزان براي دست اندازي به حقابه محيط زيست برخورد قانوني كند؛ با قانون شكنان برخورد قانوني نشد و روز يازدهم فروردين نيز در محل آب بند شانزده ده "فارفان" مادي به صورت غير قانوني باز شد. همچنان قانون شكني ها ادامه دارد و نظارتي نيست.

خليلي ورزنه اظهار كرد: " مسئولان ذي ربط نمي توانند مدعي تخصيص حقابه تالاب بين المللي گاوخوني در پي سيلاب اخير باشند زيرا مردم منطقه ورزنه شاهدان عيني رسيدن مقدار كمي از سيلاب حدود ۱۰ متر مكعب بر ثانيه به ايستگاه "بند شاخ كنار" در ورودي تالاب گاوخوني بودند. سيلاب به دليل برداشت ها در مسير، متوقف شد و به تالاب نرسيد". 

به لطف تيتر برخي رسانه ها، گاوخوني هم "سيراب و احيا " شد

در حالي كه بر اساس شواهد عيني و همچنين گواه دوستداران محيط زيست و مردم ورزنه، آب سيلاب به بند شاخه كنار رسيد و تنها بخش كوچكي از ورودي تالاب ۴۷ هزارهكتاري گاوخوني با  آب سيلاب آبگيري شد؛ مشخص نيست كه چرا برخي رسانه ها با تيترهاي خود بر" سيراب و احيا شدن" گاوخوني بحران زده پافشاري مي كنند، تالابي كه در گذشته با بيش از ۲ميليارد متر مكعب در سال تامين مي شد چگونه با ۱۰ مترمكعب بر ثانيه آب طي ۴۸ ساعت سيراب و احيا مي شود؟! اين در حالي است كه هنوز در آمار وزارت نيرو نامي از تالاب بين المللي گاوخوني در ميان تالاب‌هاي احيا شده ديده نمي‌شود و حتي وزير نيرو، معاون آب و آبفاي اين وزارتخانه و مسئولان شركت آب منطقه‌اي اصفهان در اين خصوص در برخي اظهار نظرها تنها عنوان كرده اند كه " آب سيلاب به گاوخوني هدايت و پس از سال‌ها اين تالاب نيز آبگيري شد". 

انتشار خبر "سيراب شدن" تالاب بين المللي گاوخوني از سوي رسانه‌ها و اصرار آن‌ها بر اين ادعا در روزهاي تعطيل و در ميان حجم گسترده اي از اخبار سيلاب در ايران، سبب شد كه در افكار عمومي تالاب بين المللي گاوخوني "احيا شده" تصور شود كه نياز آبي آن كامل تامين شده است.

۱۰ درصد تالاب بين المللي گاوخوني آبگيري شد 

در همين ارتباط حسين اكبري، معاون نظارت و پايش اداره كل حفاظت محيط زيست استان اصفهان با بيان اينكه تالاب بين المللي گاوخوني با شرايط احيا فاصله زيادي دارد، به خبرنگار ايمنا گفت: " با هدايت سيلاب به سمت تالاب بين المللي گاوخوني، تنها ۱۰ درصد تالاب آبگيري شده و بخش هايي از تالاب نيز در حال حاضر مرطوب است.

وي ادامه داد: با وجود اينكه حدود ۹۰ درصد تالاب گاوخوني همچنان خشك است اما تنها مي توان اميدوار بود كه آبگيري ۱۰ درصدي تالاب و مرطوب شدن آن، فاجعه تبديل شدن گاوخوني به كانون گرد و غبار را براي چندماه به تعويق انداخته است، سال گذشته تنها ۲ درصد گاوخوني مرطوب بود اما امسال ۱۰ درصد تالاب آبگيري شده است

اكبري افزود: در حال حاضر حدود سه و نيم مترمكعب آب از بند شاخ كنار وارد تالاب گاوخوني مي شود."

وظيفه وزارت نيرو تامين حقابه تالاب گاوخوني است 

براساس ماده ۲ قانون حفاظت، احيا و مديريت تالاب‌هاي كشور، سازمان حفاظت محيط زيست مكلف است نياز آبي زيست محيطي تالاب‌ها ( حقابه) را تعيين و وزارت نيرو مكلف است ضمن تدوين و اجراي برنامه مدون نسبت به تخصيص و تامين آن اقدام كند. همچنين بر اساس مصوبه هيئت دولت، حقابه محيط زيست بعد از تامين آب شرب، اولويت دوم در مصارف آب در حوضه‌هاي آبريز كشور است اما حتي با وجود قوانين و مصوبات و همچنين مصوبه ۹ ماده اي شوراي عالي آب، تالاب بين المللي گاوخوني همچنان از حقابه ۱۷۶ ميليون متر مكعبي خود كه مي تواند تامين كننده حداقل نياز آبي اين تالاب بزرگ كشور باشد، سهمي ندارد

براي مثال در سال ۹۵ به گفته مديركل وقت حفاظت محيط زيست استان اصفهان "حدود ۸۵ ميليون مترمكعب از اين حقابه تامين شد" اين در حالي است كه در سال ۹۶ نيز وزارت نيرو ادعا كرد كه ۴۹ ميليون مترمكعب از حقابه تالاب بين المللي گاوخوني را تامين كرده است. اما چرا وزارت نيرو ميزان آب تخصيص داده شده به محيط زيست و تالاب گاوخوني را به صورت كتبي ارائه و اعلام نمي كند؟ 

۸۰  درصد پوشش گياهي تالاب گاوخوني از بين رفته است

البته بارش‌هاي رحمت الهي  نيز براي جلوگيري از تبديل شدن تالاب گاوخوني به كانون ريزگردهاي سمي بي اثر نبوده است با اين وجود حدود ۸۰ درصد از پوشش گياهي تالاب تا سال ۹۷ از بين رفته و بسياري از زيستمندان آن منقرض شده اند.

طي سال هاي گذشته گاوخوني حتي از ۲ مترمكعب بر ثانيه پساب نيز سهم چنداني نداشته است، تخصيص حداقلي پساب نيز از يك سو سبب مرطوب ماندن بندشاخه كنار در ورودي تالاب شده و از سوي ديگر شيوع و اپيدمي بيماريهايي نظير سالك بين مردم ورزنه و شرق اصفهان را به دنبال داشته است

برموداي خفته ايران تا شعاع ۱۰۰۰ كيلومتري را تهديد مي‌كند

به تاكيد كارشناسان در صورت تخصيص ندادن حقابه تالاب بين المللي گاوخوني، ريزگردهاي سمي آن، اهالي ۱۰ استان و از جمله تهران را درگير و بيمار مي كند. براساس تحقيقات انجام شده در صورت خشك شدن تالاب گاوخوني خطر ريزگردها و سونامي نمك تا شعاع يكهزار كيلومتري استان‌هاي كشور را تهديد مي‌كند

چندي پيش دكتر احمد جلاليان، عضو هيئت علمي دانشگاه صنعتي اصفهان كه سه پژوهش در خصوص وضعيت تالاب بين المللي گاوخوني ارائه كرده است، با ابراز نگراني از تبديل شدن تالاب گاوخوني به منشا گرد وغبار در آينده اي نزديك، نسبت به آلوده بودن ريزگردها به فلزات سنگيني مانند سرب، كادميوم، كلريد و سديم و بيماري زا بودن آنها هشدار داد زيرا اصفهان شهري است كه  آمار شيوع سرطان در آن بيش از ساير شهرها و استان‌هاي ايران گزارش شده است و بايد تالاب گاوخوني مرتب پايش شود. 

به گفته وي "در پي پروهشي كه در سال ۹۵ بر تالاب گاوخوني انجام شد نتايج حاكي از آلودگي تالاب به فلزات سنگين غني شده است و در شرق اصفهان بر خلاف انچه كه در سجزي ديده مي شود باد با سرعت زياد ريزگردها را به سمت اصفهان و استانهاي همجوار مي برد، خشكي تالاب گاوخوني مانند يك غول خفته در كمين همه ايران است."

به رغم هشدار كارشناسان طي سال هاي گذشته در خصوص تبعات جبران ناپذير خشكي تالاب بين المللي گاوخوني اما همچنان عزمي براي احياي اين تالاب وجود ندارد. گفته مي‌شود اجراي مصوبات ۹ ماده‌اي شوراي عالي آب و مديريت يكپارچه حوضه آبريز زاينده رود زمان بر است، سال‌ها گفته شد كه به دليل خشكسالي و كاهش بارندگي‌ها در كشور، آبي براي تخصيص به محيط زيست وجود ندارد و در حقيقت تالاب بين‌المللي گاوخوني به بهاي عوام فريبي برخي سياستمداران،  توسعه اقتصادي و بي مهري به محيط زيست خشكانده شد

 سهم گاوخوني از زاينده رود چيست؟

توسعه بي‌رويه باغات در بالادست رودخانه به اسم آبخيزداري، صدور مجوز براي ويلاسازي و ساختمان سازي در حريم رودخانه،حفر چاه‌هاي غيرمجاز، انتقال و پمپاژ اب، توسعه صنايع و به طور كلي بارگذاري بيش از حد توان اكولوژيكي بر رودخانه زاينده‌رود كه سبب شيوع سرطان خشكيدگي در حوضه آبريز زاينده‌رود شد بر مردم اين خطه پوشيده نيست

بر اساس آمارها در سال زراعي جاري بارش‌ها در ايستگاه شاخص " چلگرد " حدود يك هزار و هشتصد ميليمتر به صورت برف و باران بوده است كه با شروع فصل بهار و گرمتر شدن دماي هوا و با ذوب شدن برفها انتظار مي رود كه حجم سد زاينده رود نيز افزايش يابد.

در حالي كه سدهاي كشور بر اثر سيلاب‌ها يكي پس از ديگري سرريز مي‌شود و به گفته رضا اردكانيان، وزير نيرو وقوع سيلاب‌هاي اخير موجب شد تا ۷۵ درصد ظرفيت سدهاي كشور پر شده و حدود پنج ميليارد مترمكعب آب شيرين اضافه بر روان آب‌هاي قبلي ( ناشي از بارش‌هاي زمستان) به ذخيره  مخازن آبي كشور افزوده شده است، ذخيره سد زاينده رود تا امروز حدود ۳۳۰ ميليون مترمكعب گزارش شد

وزير نيرو گفته است كه "حجم آب شيرين ذخيره شده به مصارف مهمي خواهد رسيد كه عمده‌ترين آن تامين شرب است و بعد از ساليان سال حدود ۴۰ تالاب بزرگ كشور در پي سيلاب‌ها سيراب شده است زيرا حجم وسيعي از سيلاب‌ها را در خود جاي داده‌اند، تراز درياچه اروميه ۳۲ متر افزايش يافته است.و كشور وارد دوره ترسالي شده است." 

هر چند وزير نيرو در اظهاراتش اشاره اي در خصوص سهم تالاب بين المللي گاوخوني از بارش‌ها، سيلابها، سر ريز سدها و حتي حداقل نياز آبي اش به ميان نياورد، اما براي همگان سوال است كه آيا با وجود ورود به ترسالي همچنان تامين ۱۷۶ ميليون مترمكعب در سال حقابه تالاب بحران زده و فراموش شده گاوخوني براي وزارت نيرو مشكل ساز است؟ و يا اينكه وزارت نيرو مصوبات دولت را مبني بر قانوني دانستن حقابه ها قبول ندارد؟

گزارش از: نداسپاهي - خبرنگار ايمنا

تاریخ به روزرسانی: 1398/01/17
تعداد بازدید: 43
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Copy right 2014 www.isfahan-doe.ir . All rights reserved
Powered by DorsaPortal