اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان

سال"رونق توليد"

کانال رسمی اداره کل
نقشه سايت English الکسا
دولت و ملت، همدلی و همزبانی
بي‌توجهي به آبخيزداري فرصت بهره‌مندي از آب را گرفت
1398/01/26 بي‌توجهي به آبخيزداري فرصت بهره‌مندي از آب را گرفت
08:13

بي‌توجهي به آبخيزداري فرصت بهره‌مندي از آب را گرفت

وقتي منابع طبيعي و محيط زيست ناديده گرفته و فشار بيش از حد بر آن وارد مي‌شود يا وقتي حريم و بستر رودخانه‌ها ناديده گرفته مي‌شود و حقي براي آب و رودخانه در نظر گرفته نمي‌شود، طبيعت هم واكنش خود را به شكل حادثه‌ اخير سيل نشان مي‌دهد؛ كشورمان فاقد مديريت يكپارچه سيلاب(IFM) است.
 به گزارش پايگاه اطلاع رساني محيط زيست اصفهان «پارما» از سايت سازمان حفاظت محيط زيست، علي مريدي، مديركل دفتر آب و خاك سازمان حفاظت محيط‌ زيست در گفتگو با «اطلاعات» در زمينه پيامدهاي سيل اخير كشور خاطرنشان كرد: واقعيت اين است كه سيلاب يك پديده طبيعي است و نمي‌توان گفت كه چه عوارضي براي كشور به همراه دارد. سيل پديده ناشي از بروز سال‌هاي تر و يك سيكل طبيعي است كه هرچند سال يك بار تكرار مي‌شود.

وي افزود: قاعدتاً از لحاظ طبيعي سيل منشأ خير براي طبيعت است و اگر عوارضي هم داشته باشد در جاي ديگر منشأ رويش مي‌شود. اما اين‌كه چگونه سيل براي كشورمان به آلام بشري تبديل مي‌شود، قابل بررسي است كه يكي از علت‌هاي آن به بالا‌دست اراضي شيب‌دار مربوط مي‌شود كه در نهايت پايين دست را هم به مخاطره مي‌اندازد.

مريدي با بيان اين‌كه ما در دو جا به طبيعت خسارت مي‌زنيم كه بعداً اين موضوع در قالب خسارت طبيعت به خودمان باز مي‌گردد و تلافي طبيعت را مشاهده مي‌كنيم، يادآور شد: خسارت ابتدا در بالادست رخ مي‌دهد كه در سيل گرگانرود و قره سو در استان گلستان شاهد آن بوديم. وقتي جنگل‌ها و مراتع را از بين مي‌بريم، سرعت نفوذ آب كاهش يافته و بارندگي در پايين‌دست به شكل سيلاب مهيب خود را نشان مي‌دهد. متأسفانه اقدامات آبخيزداري هم به صورت سال‌هاي متمادي مورد غفلت قرار گرفته است و هنوز هم ادامه دارد؛ اين در حالي است كه با آبخيزداري مي‌توان علاوه بر اين‌كه خسارت سيل را كاهش‌ داد، آب سيلاب را هم مهار و در زيرزمين ذخيره كرد.

وي افزود: بنابراين جنگل‌تراشي، چراي بيش از حد دام در مراتع و غفلت از آبخيزداري دارد خود را به شكل بروز سيلاب نشان مي‌دهد و در كنار آن در حال از دست دادن خاك ارزشمند كشور هم هستيم.

در سيلاب اخير كشور بخشي از آب توليد شده را از دست داديم، هم خاك از بين رفت و هم اراضي كشاورزي آسيب ديد و در واقع چندين برابر آنچه كه اعلام مي‌شود خسارت به كشور وارد شده است.

مديركل آب و خاك سازمان حفاظت محيط زيست ادامه داد: موضوع دوم به پايين دست برمي‌گردد. وقتي حريم و بستر رودخانه‌ها ناديده گرفته مي‌شود و حقي براي آب و رودخانه در نظر گرفته نمي‌شود، طبيعت هم به اين شكل واكنش خود را نشان مي‌دهد. به گفته وي، نسخه‌اي كه اكنون در دنيا به آن رسيده‌اندمديريت يكپارچه سيلاب يا IFM است كه نسخه جامع شامل كنترل آبخيز، شرايط طبيعي حوزه و بهره‌برداري درست و همچنين حفظ حريم و بستر رودخانه‌ها به همراه يك سري اقدامات براي تكميل سيل‌هاي خاص مانند سيل اخير كشورمان است كه دوره بازگشت 200 يا 500 سال دارد.

البته سيل اخير حتي اگر حريم بستر رودخانه‌ هم رعايت مي‌شد، خسارت به همراه داشت زيرا حريم بستر‌ها در كشورمان 25 تا 50 ساله و اقدامات مهندسي رودخانه‌ در 15 ـ 10 سال اخير كمتر مورد توجه قرار گرفته است.مريدي تصريح كرد: اگر بعد از اين سيلاب كه رسوب‌گذاري و كاهش ابعاد رودخانه‌ها را به دنبال داشته است، مهندسي رودخانه صورت نگيرد، سيل بعدي قطعاً خسارت سهمگين‌تري خواهد داشت.

وي با بيان اين‌كه اگر سدهاي كارون وجود نداشتند، خوزستان به زير آب مي‌رفت، گفت: نسخهIFM يك مجموعه كامل است كه با اقدامات تك‌بعدي به نتيجه موثر نخواهد رسيد. در كشورمانIFM به صورت مطالعه در دو منطقه انجام شده و در اجرا و عمل كاري صورت نگرفته است. البته در اقدامات سازه‌اي كارهاي خوبي انجام شده است اما در بخش غير سازه‌اي كار چشمگير و قابل افتخاري نداشته‌ايم. مريدي يادآور شد: البته 50 درصد كار متوجه دولت و مابقي نيازمند همكاري مردم است. مثلاً در زمينه چراي دام مردم هم بايد همكاري كنند زيرا فقط با اجبار و كارهاي پليسي نمي‌توان مديريت كرد. وظيفه دولت برنامه‌‌ريزي و آموزش است اما در بخش اجرا نياز به همكاري و مشاركت مردم وجود دارد. به گفته اين مقام مسئول در سازمان حفاظت محيط زيست، يكي از درس‌هايي كه بايد از حادثه اخير سيل بياموزيم اين است كه آسيبي كه به محيط زيست و منابع طبيعي وارد مي‌كنيم يك روز دامن خودمان را خواهد گرفت. وي در پاسخ به اين سئوال كه در جريان سيل اخير و ورود آب به شهرها و تركيب آن با چاه‌هاي فاصلاب آيا پيامد زيست‌محيطي و بهداشتي به بار آمده است، گفت: البته اين موضوع بيشتر به حوزه وزارت بهداشت برمي‌گردد و ارزيابي خسارت‌ها كامل نشده ‌است اما در مجموع بهره‌برداري نادرست از طبيعت عوارض متعددي دارد. از جمله اين كه بسياري از مراكز دفن زباله كشور متأسفانه در كوهستان‌ها است كه در اين حادثه مراكز مذكور دچار سيلاب شده‌اند كه هنوز آماري از آن نداريم.

مريدي خاطرنشان كرد: در سيل ايلام كه در سال 83 يا 84 رخ داد، بخشي از مركز پسماند اين شهر توسط سيل شسته و به پايين دست آورده ‌شد. اكنون هم احتمال تركيب آب با فاضلاب به دليل چاه‌هاي جذبي شهرها وجود دارد.

مديركل دفتر آب و خاك سازمان حفاظت محيط زيست در پاسخ به اين پرسش كه براي جلوگيري از تكرار چنين حوادثي چه اقداماتي بايد انجام داد، تصريح كرد: اولا اين‌كه با آرام شدن اوضاع نبايد درس آموخته‌هاي ناشي از اين سيل را فراموش كنيم. مثلا اكنون كه سيل مد و برجسته شده است نبايد از ريزگرد غفلت كنيم زيرا احتمالاً پس از اين سيل تمامي برنامه‌ريزي و اقدامات براي ريزگردها متوقف و توجهات به سيل معطوف خواهد شد. نبايد منتظر شويم ريزگرد آتي حوادث بزرگي را به وجود آورد تا اين بار به طور جدي به سراغ آن برويم. در اين زمينه انجام مطالعات يكپارچه مديريت سيلاب در تمامي حوضه‌هاي آبريز كشور با اولويت مناطق با خطرپذيري بالا از ضروريات است. يكي از خروجي هاي اين مطالعات بايد برنامه عمل مقابله با سيلاب باشد.

وي افزود: در دنيا هم همين‌گونه است. حتي بايد آنقدر برنامه‌ريزي كشور خوب ‌مي بود كه آب توليد شده در اين سيل را براي ايام خشكسالي اندوخته مي‌كرديم كه البته در غياب اهتمام به آبخيزداري چنين فرصت بزرگي را از دست داديم. حريري ادامه داد: اگر به اين سيل به عنوان بحران نگاه كنيم بايد به عنوان مديريت بحران سه اقدام پيشگيري، عمليات زمان بحران و سپس اقدامات پس از بحران داشته باشيم.

اتفاقاً موضوع IFM كه شامل اقدامات سازه‌اي و غير سازه‌اي است اهميت بسياري دارد و در آن به اقداماتي نظير آبخيزداري و مهندسي رودخانه بسيار توجه شده است. بايد اين موارد جزو برنامه كاري بيايد و اجرايي شود. گرچه جزو برنامه‌ها بوده اما اجرا نشده و مورد بي‌مهري قرار گرفته است؛تا جايي كه دوره‌هاي مهندسي رودخانه از چهار سال پيش در دانشگاه‌ها حذف شده است!

وي ادامه داد: مثلا اگر مي‌خواستيم براي مديريت سيلاب كار اصولي انجام دهيم، بايد از 10سال پيش شروع مي‌كرديم ،بنابراين اكنون بايد براي جلوگيري از بحران آتي گرد و غبار به فكر چاره و برنامه باشيم. بنابراين بحث بعدي براي وقوع بحران داشتن «برنامه» است تا خسارت‌ بروز حوادث بسيار كاهش يابد. اين اقدامات بايد احصا شود و براي آن برنامه داشته باشيم. بايد نقشه خطرپذيري سيل از قبل تهيه شود تا به واسطه دقيق‌تر شدن پيش‌بيني‌هاي سازمان هواشناسي بتوانيم پيش از بروز بحران اقدام كنيم.

مقام مسئول در سازمان حفاظت محيط زيست يادآور شد: يكي از خطرات بزرگ ناشي از سيل‌ اخير ايجاد كانون‌هاي گرد و غبار است. رسوباتي كه همراه سيل آمده است در دشت‌هاي خوزستان ته‌نشين و با خشك شدن آب تبديل به منشاء گرد و غبار در استان خوزستان خواهد شد. بنابراين يكي از بحران‌هاي آتي كه بايستي خودمان را آماده و براي آن برنامه‌ريزي كنيم، مقابله با گرد و غبارهاي احتمالي است كه پس از فروكش كردن سيلاب و خشك شدن زمين با آن مواجه خواهيم شد.
11
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Copy right 2014 www.isfahan-doe.ir . All rights reserved
Powered by DorsaPortal