اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان

سال"رونق توليد"

کانال رسمی اداره کل
نقشه سايت English الکسا
دولت و ملت، همدلی و همزبانی
آلاينده ازون چيست و از چه منابعي توليد مي‌شود؟
1398/04/18 آلاينده ازون چيست و از چه منابعي توليد مي‌شود؟
13:00
آلاينده ازون چيست و از چه منابعي توليد مي‌شود؟

;="> گاز ازون (3O) از تركيب سه اتم اكسيژن ايجاد مي شود و يك اكسيدكننده قوي است. ازون گازي تقريباً بي‌رنگ با بويي خاص شبيه بوي هواي تازه كه در دماي معمولي به صورت گاز وجود دارد و چگالي آن 5/1 برابر اكسيژن در شرايط استاندارد است.</span></strong></div></div><span full-content">
به گزارش پايگاه اطلاع رساني سازمان حفاظت محيط زيست، ازون خوب از ورود اشعه ماوراء بنفش نور خورشيد به زمين جلوگيري مي‌كند و ازون در سطح زمين و يا ازن بد كه به عنوان آلاينده از آن ياد مي‌شود، جزو آلاينده هاي ثانويه است.
اين آلاينده به طور مستقيم در هوا منتشر نمي شود بلكه توسط واكنش‌هاي شيميايي بين اكسيدهاي نيتروژن (NOx) و تركيبات آلي فرار(VOCs) در حضور نور خورشيد ايجاد مي‌شود و به همين علت، ميزان ازون در تابستان و در وسط روز بيش از ساير مواقع است.
ازون هنگامي تشكيل مي‌شــود كه آلاينده هاي منتشــره ازخودروها، نيروگاه ها، پالايشگاه‌ها، كارخانه‌هاي شيميايي و ساير منابع در حضور نور خورشيد واكنش شــيميايي انجام مي‌دهند. در كشور ما نيز به‌ويژه در شهرهاي بزرگ و صنعتي و مناطق مجاور، به دليل آلودگي شديد هوا، وجود گازهاي آلاينده اوليه و همچنين آفتابي بودن هوا در عمده روزهاي سال، شرايط را به سهولت براي انجام واكنش‌هاي اكسيداسيون فتوشيميايي كه به ايجاد گاز ازون منجر مي‌شوند، ايجاد مي كند.
خاصيت اكسيدكنندگي اين گاز باعث مي‌شود تا كاريردهاي صنعتي زيادي داشته باشد و همين‌طور در غلظت‌هاي بالاتر از 100 جزء در ميليارد، اثر تخريبي شديدي بر مخاط و اندام‌هاي تنفسي جانوران و بافت‌هاي گياهان بگذارد. به همين علت ازون موجود در ســطح زمين يكي از آلاينده‌هاي مهم هوا به شــمار مي‌رود. خطر قرار گرفتن در معرض ميزان ناســالم ازون در ســطح زمين طي ماه‌هاي تابســتان خصوصاٌ در ساعات مياني روز به بالاترين حد خود مي رسد.
عوامل اكسيدكننده‌اي همانند از. ن، پراكسي استيل نيترات (PAN)، پراكسي بنزوئيل نيترات (PBN)، پراكسيد هيدروژن (H2O2)، و اسيد فرميك (HCOOH) و ديگر مواد جزئي كه مي‌توانند يديد پتاسيم را اكسيد كنند تحت عنوان اكسيدان‌هاي فتوشيميايي شناخته مي‌شوند.
در واقع اكسيدان‌هاي فتوشيميايي عموماً آلاينده‌هاي ثانويه هستند كه در اتمسفر از واكنش‌هاي پيچيده آلاينده‌هاي پيش‌ساز اتمسفري و نور خورشيد تشكيل مي‌شوند. در بين اكسيدان‌هاي فتوشيميايي هوا بيشترين غلظت‌ها مختص به O3 و PAN بوده و اثرات زيانبار اسماگ فتوشيميايي معمولاً با غلظت‌هاي اين دو گونه مرتبط است.
غلظت‌هاي حداكثر ازون در بعد از ظهر رخ مي‌دهد و به طور كلي يك آلاينده تابستانه (Summer time air pollutant) است. غلظت‌هاي حداكثر ازن در سطح زمين بندرت دو تا سه ساعت دوام دارد.
نيمه عمر اين آلاينده در 20 درجه سانتيگراد حدود سه روز است.
همچنين ازون از طريق دستگاه‌هاي تصفيه هوا (Air cleaners)، لامپ‌هاي UV، ماشين‌هاي فتوكپي و پرينترهاي ليزري در محيط‌هاي بسته توليد و در هوا منتشر مي‌شود.
اقدام‌هاي كنترلي براي كاهش غلظت ازون تروپوسفري عمدتاً بر انتشار پيش‌سازهاي ازن (NOx و VOCs) متمركز است.
مواجهه با ازن سبب مشكلات تنفسي متعددي نظير حمله‌هاي آسمي، كاهش عملكرد ريه و بيماري‌هاي ريوي مي‌شود. امروزه يكي از آلاينده‌ها هوا كه در اروپا بيشترين نگراني را به خود اختصاص داده است ازون است.
مطالعات اروپايي نشان داده‌اند كه به ازاي افزايش هر μg/m3 10 غلظت ازون ميزان مرگ روزانه حدود 0/3 درصد و مرگ بيماران قلبي حدود 0/4 درصد افزايش مي‌يابد. حدود 40 درصد ازون در بيني و حنجره جذب مي‌شود و 60 درصد آن به عمق ريه مي‌رسد. حقايق زير در مورد دريافت ازون بر دستگاه تنفسي به اثبات رسيده است:
- ازون مي‌تواند در هر قسمت از بافت ريه نفوذ كند و اين امر به غلظت اوليه آن بستگي دارد.
- بيشترين مقدار در سطوح بافت در منطقه بين نايژه و حبابچه‌ها است.
- اندكي از ازون وارد جريان خون مي‌شود.
- كمي افزايش در مقدار دريافت، بر تراشئوبرنشيال اثر جزئي دارد ولي تأثير آن بر قسمت اصلي ريه محسوس است.

همانطور كه اشاره شد ازون اكسيداني بسيار قوي است و بنابراين مي‌تواند روي هر ماده بيولوژيكي اثر داشته باشد. به طور كلي دو مكانيسم براي تأثير ازن شناخته شده است:
- اكسيداسيون گروه سولفيدريل، آمينو اسيدها، آنزيم ها، كوآنزيم ها، پروتئين ها و پپتيدها
- اكسيداسيون اسيدهاي چرب اشباع نشده به پراكسيدهاي اسيد چرب
غشاها هم از پروتئين و هم از چربي تشكيل شده‌اند و به همين دليل هدف مناسبي براي حمله ازن هستند. اثرات ازن را مي‌توان به شرح ذيل خلاصه كرد:
- تغييرات بافت شناسي شامل نايژه - نايژك، تنگي نفس و فيبري شدن جدار در تماس طولاني مدت با غلظت بين 1-0/2 ppm
- تغيير در عملكرد ريه‌ها در تماس با غلظت ppm 0/3 ازن در مدت 2 ساعت كه با قطع تماس قابل برگشت است.
- تغيير در ساختمان پروتئين ريه بعد از يك ساعت تماس با غلظت ppm 1
- تغييرات بيوشيميايي ريه و ساير اعضاء پس از چهار ساعت تماس با غلظت ppm 3 - 6
- حساسيت در برابر عفونت‌هاي باكتريايي در مواجهه سه ساعته با ppm 0/8
- تأثير بر حجم هواي خروجي‌‌‌ كه با فشار بر ريه‌ها خارج مي‌شود.

حد مجاز ازون
از آنجا كه گاز ازون يك اكسيد كننده بسيار قوي است، حد استاندارد آن 0.125  قسمت در ميليون (ppm) از حجم هواست و منظور اين است كه اگر متوسط غلظت اين آلاينده در ساعت كمتر از اين مقدار باشد، به لحاظ اين آلاينده هوا سالم است و اگر بيشتر بود بسته به ميزان غلظت، هوا را در شرايط ناسالم براي گروه هاي حساس، ناسالم، بسيار ناسالم و يا خطرناك قرار مي‌دهد.

در هنگام وجود آلايندگي ازون چه بايد كرد؟
در صورتي كه غلظت ازون بالاتر از حد مجاز سلامت باشد، كودكان و بزرگسالان فعال و افراد مبتلا به بيماري‌هاي ريوي، مانند آسم، بايد از مواجهه طولاني مدت در فضاي باز اجتناب كنند و در صورتي كه ميزان اين گاز در شرايط ناسالم قرار گيرد بقيه افراد از جمله كودكان بايد حضور خود را فضاي باز محدود و يا در صورت نياز متوقف كنند.
نكته قابل توجه اين است كه برخي از دستگاه‌هاي تصفيه هواي خانگي با توليد گاز ازن به تصفيه هوا مي‌پردازند و استفاده از اين دستگاه‌ها به هيچ‌وجه توصيه نمي‌شود.
منبع: پژوهشكده محيط‌ زيست



25
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
کلیه حقوق این پایگاه اطلاع رسانی به اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان تعلق دارد و هرگونه بازنشر مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
Powered by DorsaPortal